โรคคออักเสบเฉียบพลัน

เยี่ยมชม a:care ครั้งแรกใช่มั้ย? ลงทะเบียนที่นี่

acare โรคคออักเสบเฉียบพลัน

โรคคออักเสบคืออะไร?

  • โรคคออักเสบเป็นการอักเสบของคอหอยส่วนบน
  • โรคคออักเสบเฉียบพลันรวมถึงโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบเป็นโรคที่พบบ่อยในเด็ก

ปัจจัยเสี่ยงของโรคคออักเสบเฉียบพลันและโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบในเด็ก

  • น้ำหนักแรกเกิด < 2,500 กรัม
  • ภาวะทุพโภชนาการ ภาวะพร่องวิตามินเอ
  • ไม่ได้กินนมแม่
  • มลพิษในบ้านเรือน
  • สัมผัสควันบุหรี่
  • อากาศเย็น อากาศเปลี่ยน
  • ปัญหาสุขอนามัยในการเลี้ยงดู
acare ปัจจัยเสี่ยงของโรคคออักเสบในเด็ก

เหตุใดเด็กจึงเป็นโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบ

สาเหตุจากสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย

  • อากาศเปลี่ยนฉับพลัน ฝนตกชุก
  • ไอเสียจากยานพาหนะ ควันบุหรี่ ควันยาสูบ ฝุ่นถ่านหิน ฝุ่นละออง ฯลฯ
  • เด็กถึงวัยเข้าสถานบริบาล โรงเรียนอนุบาล ฯลฯ
  • เด็กเพิ่งหย่านมหรือเปลี่ยนอาหาร


สาเหตุจากไวรัส แบคทีเรีย และรา

ไวรัส (พบ ~60%):  ไข้หวัดใหญ่  หัด อะดิโนไวรัส ฯลฯ
แบคทีเรีย  (พบ ~40%): pneumococcus, staphylococcus, streptococcus.
ในกลุ่มโรคจากแบคทีเรียมักพบเชื้อ group A beta-hemolytic streptococcus (GABHS) โดยพบราว 70-93%

รา: Candida

acare เด็กเป็นโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบเพราะอะไร

อาการที่พบบ่อยของโรคคออักเสบเฉียบพลันและโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบในเด็ก

  • มีไข้ต่ำหรือไข้สูง โดยอาจสูงระหว่าง 39-40°C
  • น้ำมูกไหล คัดจมูก จาม ต้องหายใจทางปากเนื่องจากคัดจมูก
  • ระคายคอ แสบร้อน เจ็บคอ/กลืนเจ็บ
  • ไอไม่มีเสมหะ หรือไอมีเสมหะ
  • ปวดศีรษะ
  • อาจพบต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอโต 
  • อาการอื่นได้แก่ จาม น้ำมูกไหล อ่อนเพลีย ไม่มีเสียง เสียงแหบ

อาการส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเด็ก ทำให้เด็กเบื่ออาหาร ร้องไห้ หลับยาก และต้องขาดเรียน

acare อาการของโรคคออักเสบเฉียบพลันในเด็ก

ผลกระทบจากโรคคออักเสบ

โรคคออักเสบจากเชื้อ Group A beta-hemolytic streptococcus (GABHS) ซึ่งไม่ได้รับการรักษาอย่างจริงจังอาจทำให้เกิดโรคเป็นซ้ำบ่อยเนื่องจากแบคทีเรียลุกลามเข้าสู่เซลล์ทางเดินหายใจซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ไข้รูมาติก (กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ) หรือไตอักเสบเฉียบพลัน

ภาวะแทรกซ้อนแบบมีหนอง

  • เนื่องจากการลุกลามของเชื้อ GABHS เข้าสู่เนื้อเยื่อข้างเคียง
  • การอักเสบของต่อมน้ำเหลืองที่คอด้านหน้า
  • ฝีด้านหลังลำคอ
  • หูชั้นกลางอักเสบ
  • โพรงกระดูกมาสตอยด์อักเสบ
  • โพรงไซนัสอักเสบ

ภาวะแทรกซ้อนแบบไม่มีหนอง

  • ไข้รูมาติกเฉียบพลัน (acute rheumatic fever, ARF)
  • ไตอักเสบเฉียบพลันหลังติดเชื้อ GABHS (Streptococcus pyogenes)
  • โรค Sydenham chorea
  • โรคข้ออักเสบหลังการติดเชื้อสเตรปโตคอคคัส (post-streptococcal reactive arthritis, PSRA)
  • โรคย้ำคิดย้ำทำจากการติดเชื้อสเตรปโตคอคคัส (pediatric autoimmune neuropsychiatric disorder associated with Group A Streptococci, PANDAS)

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นภายหลังเกิดโรคคออักเสบเฉียบพลัน หรือโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบ

  • หูชั้นกลางอักเสบ
  • การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่าง เช่น หลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบ 
acare ภาวะแทรกซ้อนของโรคคออักเสบเฉียบพลัน

สัญญาณของภาวะกดการหายใจในเด็ก

acare สัญญาณของภาวะกดการหายใจในเด็ก

เด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน

  • ผิวซีดหรือเป็นสีเทา มีรอยสีฟ้าขึ้นรอบปากหรือที่เล็บมือ
  • กินยาก ชักกระตุก อ่อนแรง หายใจเข้ามีเสียงดังขณะนอน หายใจมีเสียงหวีด ตัวร้อนหรือตัวเย็น (เด็กรู้สึกหนาว)

 

เด็กอายุตั้งแต่ 2 เดือนถึง 5 ปี

ไม่สามารถดื่มหรือกินยาก ชักกระตุก อ่อนแรงหรือตื่นยาก หายใจเข้ามีเสียงดังขณะนอน มีภาวะทุพ-โภชนาการรุนแรง  

เมื่อใดที่ควรนำเด็กซึ่งมีโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบเฉียบพลันมาพบแพทย์อีกครั้งทันที

acare พบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการโรคคออักเสบเฉียบพลัน

นำเด็กไปยังสถานพยาบาลหรือโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันทีหากพบว่าเด็กมีสัญญาณของภาวะกดการหายใจหรือมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้เกิดขึ้นภายหลังการรักษา:

  • ผิวซีดหรือเป็นสีเทา มีรอยสีฟ้าขึ้นรอบปาก
  • หอบชายโครงบุ๋ม
  • ไอมากขึ้น หายใจลำบากหรือหายใจเร็วกว่าปกติ
  • มีไข้สูงและไข้ไม่ลดลงแม้เช็ดตัวและได้รับยา
  • เด็กอาเจียนหลายครั้ง ถ่ายเหลวหลายครั้งในหนึ่งวัน
  • มีหนองไหลจากหูชั้นกลาง (otorrhea)
  • อ่อนเพลียกว่าเดิม
  • ปฏิเสธอาหาร
  • ไม่สามารถดื่มน้ำได้

การดูแลที่บ้านสำหรับเด็กซึ่งเป็นโรคคออักเสบเฉียบพลัน หรือโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบ

acare การล้างจมูกและลำคอ

การล้างจมูกและลำคอ

  • หากเด็กมีอาการคัดจมูกไม่รุนแรงและน้ำมูกไม่เหนียวข้นท่านสามารถคำความสะอาดจมูกได้ทันทีด้วยทิชชู่เนื้อนุ่ม กรณีมีน้ำมูกเหนียวข้นและมีขี้มูกให้หยดน้ำเกลือ 2-3 หยดที่รูจมูกทั้งสองข้าง รอสักครู่หนึ่งจนขี้มูกเริ่มอ่อนตัวแล้วจึงใช้นิ้วถูจมูกเพื่อให้ขี้มูกหลุดและดึงออกมา
  • หากมีน้ำมูกมากและน้ำมูกมีลักษณะข้นท่านสามารถใช้เครื่องดูดน้ำมูกทำความสะอาดจมูกของเด็ก อย่างไรก็ดีอย่าใช้เครื่องดูดน้ำมูกบ่อยเกินไปเนื่องจากอาจทำให้เกิดความดันซึ่งสร้างความเสียหายต่อเยื่อบุจมูก ทั้งนี้ ห้ามผู้ใหญ่ใช้ปากดูดน้ำมูกออกจากจมูกของเด็กโดยตรง 
  • ทำความสะอาดจมูกของเด็กด้วยทิชชูเนื้อนุ่มและทิ้งทันที (ห้ามใช้ผ้าขนหนูเนื่องจากแบคทีเรีย/ไวรัสจะเกาะติดอยู่กับผ้าภายหลังเช็ดจมูกเด็ก)
  • หากเด็กมีอาการเยื่อจมูกและลำคออักเสบท่านสามารถใช้น้ำเกลือล้างจมูกและคอโดยปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

การป้องกันโรคเยื่อบุจมูกและลำคออักเสบ

acare วิธีป้องกันโรคเยื่อบุจมูกและลำคออักเสบ

-   คุณแม่ควรรักษาสุขภาพระหว่างตั้งครรภ์เพื่อให้แน่ใจว่าจะไม่เกิดปัญหาคลอดก่อนกำหนด ทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย หลีกเลี่ยงปัญหาการสูดน้ำคร่ำหรือขาดอากาศหายใจระหว่างคลอด

-   ให้ลูกกินนมแม่ ให้ลูกกินนมแม่หลังคลอดโดยเร็วที่สุด หย่านมอย่างเหมาะสมเพื่อให้เด็กได้รับโภชนาการตามวัย ให้เด็กได้รับวิตามินเพียงพอโดยเฉพาะวิตามินเอ

-   ให้เด็กได้รับวัคซีนครบตามกำหนด

-   รักษาสุขอนามัยส่วนตัวและสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย บ้านเรือนและห้องเรียนควรเย็นสบายในช่วงฤดูร้อนและอบอุ่นในช่วงฤดูหนาว ไม่ทำอาหารในบ้าน ไม่สูบบุหรี่ในห้องเด็ก

-   ทำความสะอาดลำคอของเด็ก แปรงฟันให้เด็กหลังอาหาร ก่อนนอน และหลังตื่นนอน  

-   ล้างมือด้วยสบู่หรือเจลล้างมือซึ่งมีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ก่อนและหลังการดูแลเด็ก

การป้องกันโรคเยื่อบุจมูกและลำคออักเสบ

acare วิธีป้องกันโรคเยื่อบุจมูกและลำคออักเสบ_2

-   ฝึกให้เด็กล้างมือหลังเข้าห้องน้ำ ก่อนและหลังรับประทานอาหาร สอนให้เด็กหลีกเลี่ยงการจับปากหรือแคะจมูก

-   รักษาร่างกายเด็กให้อบอุ่นในช่วงฤดูหนาวหรือช่วงอากาศเปลี่ยน

-   หลีกเลี่ยงให้เด็กคลุกคลีกับผู้ที่เป็นหวัดหรือมีอาการไอ  หลีกเลี่ยงการนำเด็กไปยังสถานที่แออัดโดยเฉพาะในสถานที่ซึ่งมีผู้ป่วยโรคหวัดและไอเป็นจำนวนมาก

-   สังเกตและรักษาโรคคออักเสบเฉียบพลันและโรคเยื่อจมูกและลำคออักเสบอย่างทันท่วงที


พ่อแม่ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ดังนี้:

  • ห้ามใช้ยาต้านจุลชีพโดยพลการ ห้ามนำยาเดิมที่เคยได้รับมาใช้ใหม่
  • ห้ามใช้ยาขยายหลอดลม (acting bronchodilators) โดยพลการ